Autor: Julian Wiatr, Marcin Orzechowski

ISBN: 978-83-919132-3-9

Ilość stron: 770

Data wydania: 02/2010 (dodruk)

Zawiera CD

Twarda oprawa

W związku z dużym zainteresowaniem Czytelników poprzednimi wydaniami Poradnika zdecydowaliśmy się na kolejne, które zostało uaktualnione i rozszerzone.

Podobnie jak w poprzednich wydaniach zamieściliśmy w nim podstawową wiedzę niezbędną do opracowania projektu zasilania osiedla mieszkaniowego, budynków jednorodzinnych, budynków użyteczności publicznej, tymczasowego zasilania imprezy masowej, terenu budowy oraz zasilania gwarantowanego zakładu produkcyjnego.

Naszym celem było stworzenie podręcznego poradnika, w którym zamieszczone zostałyby zasady projektowania zasilania obiektów mieszkalnych i użyteczności publicznej – zarówno z sieci elektroenergetycznej niskiego napięcia, jak też z zespołu spalinowo-elektrycznego i innych dostępnych na rynku źródeł zasilania. Mamy nadzieję, że trzecie wydanie książki okaże się równie interesujące jak jej wydania poprzednie.

Rozwój budownictwa jednorodzinnego spowodował wiele zmian w podejściu do projektowania zasilania budynków mieszkalnych. Jedną z nich jest coraz częstsze podejmowanie decyzji o zabudowie szeregowej zlokalizowanej po obu stronach ulicy. Takie rozwiązanie architektoniczne pozwala bowiem na wypracowanie nowego modelu zasilania poszczególnych budynków – modelu o zwiększonej niezawodności dostaw energii elektrycznej.

Na terenach nowo powstających osiedli mieszkaniowych często projektuje się obiekty użyteczności publicznej, takie jak: bank, przychodnie lekarskie i inne. Większość z nich wymaga, poza zasilaniem podstawowym, zasilania rezerwowego, a niektóre – również zasilania awaryjnego (często zasilania gwarantowanego).

Dla wygody naszych Czytelników zamieściliśmy podstawowe informacje dotyczące projektowania i budowy stacji transformatorowych, linii elektroenergetycznych nN oraz sposobów projektowania układów pomiarowych. Omówiliśmy również zasady wyznaczania mocy zapotrzebowanej w budynkach komunalnych i użyteczności publicznej.

W poradniku znajdą też Państwo zasady prowadzenia podstawowych obliczeń zwarciowych. Oprócz omówienia zasilania z sieci elektroenergetycznej nN, znaczną uwagę poświęciliśmy systemom zasilania gwarantowanego obiektów użyteczności publicznej. Zostały opisane, pominięte w innych publikacjach, kryteria doboru zespołu spalinowo-elektrycznego, UPS-ów oraz siłowni telekomunikacyjnych. W poradniku opisano także zasady projektowania zasilania oświetlenia ulic światłem elektrycznym.

Zamieściliśmy również podstawową wiedzę z zakresu wyższych harmonicznych i stwarzanego przez nie zwiększonego zagrożenia pożarowego oraz ich wpływu na pracę różnych odbiorników energii elektrycznej.

Opisaliśmy podstawowe wymagania w stosunku do osób zatrudnionych przy eksploatacji sieci, instalacji i urządzeń elektroenergetycznych, jakie wynikają z rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 kwietnia 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad stwierdzania posiadanych kwalifikacji przez osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń, sieci instalacji energetycznych oraz związanych z nim zmian, wynikających ze znowelizowanej ustawy „Prawo energetyczne”.

Zaktualizowaliśmy również wymagania dotyczące przyłączania odbiorców do sieci elektroenergetycznej i jakości dostarczanej energii elektrycznej, wynikające z rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 4 maja 2007 roku w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemu elektroenergetycznego. W związku z dostrzeganiem przez spółki dystrybucyjne znacznego poboru mocy biernej przez budynki użyteczności publicznej oraz budynki wielorodzinne coraz częściej zachodzi konieczność jej kompensowania w tych budynkach.

Problem kompensacji mocy biernej wyjaśniliśmy w osobnym rozdziale, a na płycie CD zamieściliśmy projekt instalacji 14 elektrycznej budynku wielorodzinnego, w którym zastosowano kompensację mocy biernej indukcyjnej.

W poradniku znalazły się również wymagania dotyczące zasilania imprezy masowej z wykorzystaniem zespołów spalinowo-elektrycznych oraz zasad ochrony przeciwporażeniowej w strefach nie objętych połączeniami wyrównawczymi.

W końcowej części książki znajdą Państwo dodatki, w których między innymi omówiliśmy podstawowe zagadnienia związane z ochroną przepięciową oraz zasadami i sposobami oddymiania dróg ewakuacyjnych w budynkach objętych pożarem. Znajdują się tam również wymagania dotyczące odległości linii elektroenergetycznych od budynków, które nie zostały określone w normach, a wynikają z różnych aktów prawnych, a także podstawowe wymagania dotyczące oświetlenia awaryjnego budynków.

Korzystając z charakterystyk zamieszczonych w poradniku należy mieć świadomość, że stanowią one tylko przykłady i w przypadku jakichkolwiek wątpliwości należy korzystać z katalogów producentów.
Mamy świadomość, że niejednokrotnie zastosowane słownictwo jest niezgodne z aktualnie obowiązującym, co wynika z faktu, iż w dalszym ciągu trwają prace PKN-u nad nazewnictwem. Ponieważ większość Czytelników w swojej pracy najczęściej posługuje się starym nazewnictwem – postanowiliśmy używać je w książce. Niezależnie od tego zamieściliśmy w załączniku wyciąg z normy PN-IEC 60050-826: „Międzynarodowy słownik terminologiczny elektryki”.

Uzupełnieniem poradnika jest dołączony na CD przykładowy projekt zasilania osiedla mieszkaniowego i budynków użyteczności publicznej, pola campingowego oraz inne ciekawe projekty instalacji elektrycznych. Na płycie zamieszczone zostały również ważniejsze akty prawne związane z budownictwem, prezentacja firmy NKTcables oraz programy komputerowe wybranych producentów (BricsCad, ElsoftCad, Ecodial), a także kilkanaście programów przydatnych w pracy projektanta.

Poradnik projektanta elektryka wydanie 2008 zawiera istotne zmiany w stosunku do poprzedniego wydania:
• uaktualnione przepisy,
• rozszerzony rozdział dotyczący jakości energii elektrycznej (na podstawie aktów prawnych), wpływu jakości energii elektrycznej na odbiorniki, podstawy wiedzy na temat jakości energii elektrycznej,
• zmieniony rozdział dotyczący układów zasilania,
•  rozdział  dotyczący zasilaczy  UPS został rozszerzony o rozwiązania układowe poprawiające pewność zasilania,
• rozdział o ZSE został wzbogacony o przykładowe rozwiązania układowe,
• nowy dodatek 3. Oświetlenie awaryjne w budynkach – wymagania i zasady zasilania.

Nowe rozdziały i dodatki:

• Odbiorniki energii elektrycznej,
• Wymagania dotyczące instalowania zespołów spalinowo-energetycznych (ZSE),
• Ochrona przeciwporażeniowa przy zasilaniu z zespołu spalinowo-elektrycznego (ZSE));
• Ochrona przeciwporażeniowa w pomieszczeniach o zwiększonym zagrożeniu porażeniowym (zagadnienia wybrane),
• Ochrona przeciwprzepięciowa w instalacjach elektrycznych obiektów budowlanych (zagadnienia wybrane),
• Zagrożenia pożarowe oraz porażeniowe pochodzące od ograniczników przepięć,
• Instalacje elektryczne w pomieszczeniach zagrożonych wybuchem oraz sterowanie wentylacją w pomieszczeniach ładowania akumulatorów,
• Wymagania odległościowe dla sieci elektroenergetycznych od budynków,
• Zasady projektowania sterowań instalacjami do odprowadzania dymu i ciepła,
• Podstawy projektowania ogrzewania elektrycznego,
• Ochrona pożarowa kanałów i tuneli kablowych,
• Przykłady specyfikacji technicznej wykonania i odbioru robót budowlanych

Rozdziały:

1. Projekt budowlany i zasady jego uzgadniania  15
1.1 Przepisy ogólne i wymagania podstawowe  15
1.2 Zakres projektu budowlanego  17
1.3 Dane wyjściowe do projektowania   27
1.4 Uzgadnianie i zatwierdzanie dokumentacji projektowej  28

2. Podstawy zasilania budynków nieprzemysłowych  33
2.1 Wymagania dotyczące lokalizacji urządzeń zasilających  33
2.2 Charakterystyka systemu zasilania budynków użyteczności publicznej  34
2.3 Przyłączenie podmiotów do sieci elektroenergetycznej  36
2.4 Jakość energii elektrycznej  41
2.5 Taryfy za energię elektryczną  71
2.6 Zasilanie z sieci elektroenergetycznej  72
2.7 Odbiorniki energii elektrycznej  83
2.8 Zasady obliczania mocy zapotrzebowanej  111
2.9 Układy pomiarowe do rozliczeń zużytej energii elektrycznej  116

3. Sieciowe urządzenia zasilające 131
3.1 Rozdzielnice niskiego napięcia 131
3.2 Stacje transformatorowe SN/nN   146
3.3 Dobór stacji transformatorowej  159
3.4 Zabezpieczenia transformatorów średniego napięcia  161
3.5 Zabezpieczenie stacji transformatorowo-rozdzielczej SN/nN  164

4. Linie elektroenergetyczne niskich i średnich napięć  167
4.1 Linie kablowe   167
4.2 Linie na powietrzne  187
4.3 Ochrona odgromowa linii kablowych i napowietrznych  208
4.4 Przejście z układu TN-C na układ TN-C-S (rozdział przewodu PEN na przewód PE oraz przewód N)  209

5. Zwarcia  213
5.1 Obliczanie zwarć. Początkowy prąd zwarciowy 213
5.2 Parametry elementów obwodu zwarciowego  217
5.3 Obliczanie prądów zwarciowych  223
5.4 Udział silników w prądzie zwarciowym 232

6. Dobór przewodów i ich zabezpieczeń  239
6.1 Dobór przewodów 239
6.2 Dobór zabezpieczeń  263
6.3 Za bez pie cza nie silników  271
6.4 Selektywność zabezpieczeń  279

7. Układy i urządzenia zasilania rezerwowego, awaryjnego i gwarantowanego  293
7.1 Samoczynne załączanie rezerwy SZR  293
7.2 SZR sieć/sieć 294
7.3 Zasilacze bezprzerwowe (UPS)  306
7.4 Siłownia telekomunikacyjna (STK)  319
7.5 Zespoły spalinowo-elektryczne (ZSE)  322

8. Kompensacja mocy biernej indukcyjnej 351

9. Zasilanie terenu budowy  369

10. Zasilanie tymczasowe imprezy masowej 383

11. Wymagania stawiane obiektom budowlanym łączności – zasilanie 397

12. Zasilanie oświetlenia ulicznego 403

13. Ochrona przeciwporażeniowa (zagadnienia wybrane)  409
13.1 Działanie prądów na organizmy żywe  409
13.2 Ochrona przeciwporażeniowa przy napięciu U ? 1 kV  414
13.3 Ochrona przeciwporażeniowa przy zasilaniu z zespołu spalinowo-elektrycznego (ZSE)  456
13.4 Ochrona przeciwporażeniowa w pomieszczeniach o zwiększonym zagrożeniu porażeniowym (zagadnienia wybrane) 463
13.5 Ochrona przeciwporażeniowa przy napięciu U > 1 kV  476

14. Badania instalacji elektrycznych niskiego napięcia (zagadnienia wybrane)  483
14.1 Rodzaj i terminy badań  483
14.2 Badanie ciągłości połączeń przewodów ochronnych  484
14.3 Pomiary rezystancji izolacji  485
14.4 Badanie samoczynnego wyłączania w instalacjach z zabezpieczeniami zwarciowymi (bez wyłączników różnicowoprądowych) 488
14.5 Ogólne warunki wykonania badań instalacji z wyłącznikami różnicowoprądowymi  490
14.6 Pomiar prądów upływowych w instalacji elektrycznej  493
14.7 Pomiar rezystancji uziemienia i rezystywności gruntu 494
14.8 Badania zespołów spalinowo-elektrycznych (ZSE)  496
14.9 Wykonywanie pomiarów eksploatacyjnych dla transformatorów energetycznych 503
14.10 Pomiary eksploatacyjne baterii kondensatorów statycznych w układach kompensacji mocy biernej o napięciu znamionowym do 1 kV 506
14.11 Pomiary eksploatacyjne urządzeń napędowych o napięciu znamionowym do 1 kV  508
14.12 Badanie ochrony przeciwporażeniowej przez samoczynne wyłączenie zasilania w obwodach zasilanych poprzez UPS  510

ZAŁĄCZNIKI 521
Załącznik 1 – Tabele doboru kabli i przewodów 523
Załącznik 2 – Symbole graficzne stosowane w schematach elektrycznych i mapach geodezyjnych (wybrane)  554
Załącznik 3 – Tabele rezystancji i reaktancji transformatorów, linii napowietrznych i kabli (wybranych)  567
Załącznik 4 – Przegląd i kontrola instalacji elektrycznych i instalacji (urządzeń) piorunochronnych w budynku  569
Załącznik 5 – Ochrona sprzętu i urządzeń elektrycznych przez obudowy   584
Załącznik 6 – Wybrane definicje z zakresu elektryki   586
Załącznik 7 – Zasady udzielania świadectw kwalifikacyjnych D i E  595
Załącznik 8 – Charakterystyki wybranych aparatów elektrycznych  600
Załącznik 9 – Wykaz wybranych Polskich Norm elektrycznych   619
Załącznik 10 – Tabele pomocnicze do oceny skuteczności samoczynnego wyłączenia zasilania   638

DODATKI 643
Dodatek 1 – Zasady opracowywania instrukcji techniczno-ruchowej dla rozdzielnic SN i WN  645
Dodatek 2 – Wymagania dotyczące instalowania przeciwpożarowego wyłącznika prądu  653
Dodatek 3 – Oświetlenie awaryjne w budynkach – wymagania i zasady zasilania  656
Dodatek 4 – Ochrona przepięciowa w instalacjach elektrycznych obiektów budowlanych (zagadnienia wybrane) 669
Dodatek 5 – Zagrożenia pożarowe oraz porażeniowe pochodzące od ograniczników przepięć  681
Dodatek 6 – Urządzenia elektryczne w przestrzeniach zagrożonych wybuchem oraz sterowanie wentylacją w pomieszczeniach ładowania akumulatorów. Zagadnienia wybrane 692
Dodatek 7 – Wymagania odległościowe dla sieci elektroenergetycznych od budynków  706
Dodatek 8 – Zasady projektowania sterowań instalacjami do odprowadzania dymu i ciepła  722
Dodatek 9 – Podstawy projektowania ogrzewania elektrycznego 746
Dodatek 10 – Ochrona pożarowa kanałów i tuneli kablowych  767
Dodatek 11 – Przykłady specyfikacji technicznej wykonania i odbioru robót budowlanych – płyta CD