Autor: Anna Karwińska

ISBN: 978-83-01-15445-5

Ilość stron: 256

Data wydania: 2008

Książka przygotowana z myślą o studentach kierunku "Gospodarka przestrzenna" oraz kierunków ekonomicznych, stanowiąca również cenną lekturę dla praktyków gospodarczych, pragnących dokładniej poznać związki między przemianami społecznymi i kulturowymi, a zasadami gospodarowania przestrzenią.

Praca składa się z 4 części, w których zaprezentowano:
• podstawowe problemy gospodarki przestrzennej w wymiarze społecznym,
• przestrzenne odwzorowania procesów społecznych,
• przemiany społeczno-kulturowe w Polsce,
• perspektywy rozwoju gospodarki przestrzennej.

Dodatkowymi zaletami podręcznika są:
• zgodność z programami nauczania,
• przejrzysta struktura i jasność wykładu,
• bogata bibliografia,
• indeks rzeczowy.

Publikacja posiada rekomendację Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN!

Rozdziały:

Część I. Społeczne wytwarzanie przestrzeni – zagadnienia podstawowe

ROZDZIAŁ 1. Podmioty wytwarzania przestrzeni społecznej              21
1.1. Człowiek jako istota wielowymiarowa                 22
1.2. Zbiorowości społeczne jako podmioty wytwarzania przestrzeni        28
1.2.1. Rodzina                          29
1.2.2. Społeczności lokalne                    31
1.2.3. Społeczeñstwo                       33
Pytania i problemy do rozważenia                      37

ROZDZIAŁ 2. Narzędzia społecznego wytwarzania przestrzeni             38
2.1. Planowanie społeczne i przestrzenne                  38
2.1.1. Istota i cele planowania urbanistycznego             39
2.1.2. Kontekst społeczny i polityczny a planowanie i kształtowanie przestrzeni 41
2.1.3. Społeczne treści lokalnych planów przestrzennych          45
2.2. Gospodarowanie przestrzenią                    48
2.2.1. Wzory gospodarowania przestrzenią                49
2.2.2. Degradacja i odzyskiwanie przestrzeni               51
Pytania i problemy do rozważenia                      55

ROZDZIAŁ 3. Społeczne funkcje architektury                    56
3.1. Ochronna i organizacyjna funkcja architektury              58
3.2. Architektura w budowaniu tożsamości zbiorowej             60
3.3. Prestiżowa funkcja architektury                    62
3.4. Funkcje architektury w organizowaniu przestrzeni i zachowañ przestrzennych   66
3.5. Artystyczna funkcja architektury                   68
3.6. Architektura jako towar                      70
Pytania i problemy do rozważenia                      71

Część II. Procesy zachodzące w społeczeñstwie i ich przestrzenne odwzorowania

ROZDZIAŁ 4. Relacje między człowiekiem a przestrzenią               75
4.1. Poznawanie i waloryzacja przestrzeni                 76
4.2. Użytkowanie i kreowanie przestrzeni                  81
4.3. Przestrzeñ jako scena życia społeczno-kulturowego, gospodarczego i politycznego. 86
4.3.1. środowisko przestrzenno-społeczne – teatr życia społecznego     87
4.3.2. Znaczenie terytorium dla kształtowania się więzi i poczucia tożsamości grupowej
4.3.3. Znaczenie organizacji przestrzeni dla kształtowania postaw      94
Pytania i problemy do rozważenia                      96

ROZDZIAŁ 5. Uwarunkowania organizacji przestrzeni                 97
5.1. Determinanty geograficzne                     97
5.2. Znaczenie czynników demograficznych                 100
5.3. Uwarunkowania techniczne i technologiczne               101
5.4. Uwarunkowania gospodarcze                    105
5.5. Uwarunkowania społeczno- polityczne                 108
Pytania i problemy do rozważenia                      113

ROZDZIAŁ 6. Cele i potrzeby społeczne w gospodarowaniu przestrzenią         114
6.1. Definiowanie celów społecznych                   114
6.2. Cele rozwojowe dla Polski w Narodowym Planie Rozwoju 2007–2013     116
6.3. Cele rozwojowe a gospodarowanie przestrzenią              118
6.4. Potrzeby i oczekiwania indywidualne i zbiorowe. Możliwości ich zaspokajania we współczesnej Polsce
6.4.1. Socjologiczne ujęcie potrzeb                  122
6.4.2. Przemiany potrzeb                      124
6.4.3. Zaspokajanie potrzeb a sposoby organizowania przestrzeni       126
Pytania i problemy do rozważenia                      130

Część III. Przemiany społeczne i kulturowe we współczesnej Polsce

ROZDZIAŁ 7. Społeczeñstwo polskie w procesie zmian                133
7.1. Przemiany mikrospołeczne                     133
7.1.1. Przemiany rodziny                      134
7.1.2. Przemiany interakcji w małych grupach              137
7.2. Tendencje do zmian w strukturach średniego poziomu. Społeczności lokalne   141
7.2.1. Przemiany społeczności wiejskich                141
7.2.2. Miasto polskie w okresie transformacji              146
7.3. Procesy przemian na poziomie makrospołecznym             152
7.3.1. Przemiany struktur społecznych w Polsce. Dawne i nowe wzory nierówności społecznej
7.3.2. Procesy urbanizacji we współczesnej Polsce            160
7.3.3. Kształtowanie się społeczeñstwa obywatelskiego           162
7.3.4. Tworzenie się społeczeñstwa informacyjnego           167
Pytania i problemy do rozważenia                      172

ROZDZIAŁ 8. Przemiany kultury w Polsce współczesnej. Najważniejsze tendencje     174
8.1. Kultura i jej społeczne funkcje                   175
8.2. Historyczna zmienność elementów kultury: przemiany wartości, ideałów kulturowych i systemów normatywnych
8.3. Zróżnicowanie stylów życia                    186
8.4. Kierunki przemian we współczesnej kulturze polskiej            190
Pytania i problemy do rozważenia                      195

Część IV. Przeszłość i „nowe otwarcie” gospodarki przestrzennej

ROZDZIAŁ 9. Społeczno-kulturowe efekty gospodarowania przestrzenią w Polsce     199
9.1. Krajobraz kulturowy jako efekt działañ człowieka. Typy krajobrazu kulturowego. Harmonia i nieład
9.2. Krajobrazy kulturowe współczesnej Polski. Cechy charakterystyczne. Dylematy. Konflikty
9.3. Ważność respektowania zasad równoważenia rozwoju i zachowywania tożsamości kulturowej na poziomie lokalnym i regionalnym
9.3.1. Koncepcje rozwoju zrównoważonego               217
9.3.2. Problemy rozwoju zrównoważonego w skali regionalnej       221
9.3.3. Strategia realizowania celów rozwoju zrównoważonego        223
Pytania i problemy do rozważenia                      226

ROZDZIAŁ 10. Kierunki i perspektywy rozwoju polskiej gospodarki przestrzennej w kontekście jednoczącej się Europy
10.1. Wyzwania i zagrożenia gospodarowania przestrzenią we współczesnej Polsce   229
10.1.1. Charakter układu osadniczego w Polsce i jego znaczenie dla gospodarki przestrzennej
10.1.2.Brak miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego jako problem 231
10.1.3. Niszczenie krajobrazu i próby przeciwdziałania mu          232
10.1.4. Metropolizacja przestrzeni                  234
10.1.5.Obszary „problemowe” w polskiej przestrzeni            237
10.2. Współczesna przestrzeñ Polski w kontekście europejskim          239
Pytania i problemy do rozważenia                      243