Autor: Zbigniew Łucki, Władysław Misiak

ISBN: 978-83-01-16346-4

Ilość stron: 264

Data wydania: 05/2011 (dodruk)

Tematem książki są związki społeczeństwa z sektorem energetycznym.

Każdy członek naszego społeczeństwa ma potencjalny wpływ na energetykę na trzech poziomach:
• jako obywatel swego kraju i UE, w tym jako wyborca głosujący na rzecz określonej opcji politycznej w parlamencie krajowym i europejskim oraz ewentualnie jako respondent uczestniczący w referendach lub badaniach opinii publicznej,
• jako członek lokalnej społeczności, wybierający władze lokalne i mający różne możliwości wpływania na decyzje tych władz, a równocześnie jako członek załogi firmy lub instytucji zużywającej energię,
• jako klient, kupujący i eksploatujący urządzenia zużywające energię oraz samą energię w różnej postaci do zasilania tych urządzeń oraz do innych celów (...).

Autorzy przedstawiają różne kultury energetyczne współczesnego świata, rolę polityków w ich kształtowaniu oraz mechanizmy wzajemnego wpływu na siebie społeczeństwa i polityków, a także sposoby rozwiązywania konfliktów pomiędzy społecznościami i inwestorami.

Publikacja zainteresuje wszyskich, którym bliska jest problematyka związaną z ochroną środowiska, rozwojem gospodarczym, polityką społeczną, planami zagospodarowania przestrzennego czy prognozowaniem rozwoju społecznego.

Rozdziały:

1. Dylematy współczesnej energetyki                 13
1.1. Wstęp                         13
1.2. Wyzwania współczesnego świata                 13
1.3. Rozwój zrównoważony                    15
1.4. Wpływ polityki ekologicznej na energetykę              18
1.4.1. Obecny stan środowiska                  18
1.4.2. Energetyka głównym winowajcą                22
1.4.3. Środki zaradcze                    24
1.4.4. Czynniki sukcesu                    27
1.4.5. Bariery                       29
1.5. Cele współczesnej polityki energetycznej               30
1.6. Literatura                        35

2. Kultury energetyczne współczesnego świata               43
2.1. Wstęp                         43
2.2. Opis systemu energetycznego                  44
2.3. Pojęcie kultury energetycznej                  47
2.3.1. Definicje kultury energetycznej                47
2.3.2. Składniki kultury energetycznej                49
2.3.3. Mierniki kultury energetycznej                49
2.4. Dekarbonizacja gospodarki                   50
2.4.1. Zmiany w wykorzystywaniu tradycyjnych źródeł energii         50
2.4.2. Rozwój odnawialnych źródeł energii              51
2.4.3. Nowe techniki energetyczne                 57
2.5. Poprawa sprawności przetwarzania energii pierwotnej           59
2.6. Poprawa sprawności wykorzystania nośników energii            61
2.7. Poszanowanie energii przez użytkowników              64
2.8. Liberalizacja rynków energii                  71
2.9. Typy kultur energetycznych                   72
2.10. Proces zmiany kultury energetycznej                78
2.11. Literatura                        83

3. Socjologiczne aspekty energetyki                  92
3.1. Wstęp                         92
3.2. Socjologia energii                      92
3.2.1. Historyczne teorie energetyczne                93
3.2.2. Współczesne teorie energetyczne                94
3.2.3. Potencjał socjologii energii                 96
3.2.4. Wkład socjologii w rozwój energetyki (przykłady)           99
3.3. Badania opinii publicznej                    102
3.3.1. Pojęcie opinii publicznej                  103
3.3.2. Metody badania opinii publicznej               105
3.3.3. Wykorzystywanie wyników badania opinii publicznej          106
3.3.4. Typowe błędy przy badaniu opinii publicznej            107
3.3.5. Stopień wiarygodności opinii publicznej              108
3.3.6. Badania opinii publicznej w zakresie energetyki           109
3.4. Metody kształtowania opinii publicznej                110
3.4.1. Komunikacja władz ze społeczeństwem              110
3.4.2. Rola mediów w kształtowaniu opinii publicznej            111
3.4.3. Rola ekspertów w kształtowaniu opinii publicznej           113
3.4.4. Problemy ryzyka w oczach opinii publicznej             114
3.4.5. Manipulowanie opinią publiczną                119
3.5. Wpływ opinii publicznej na decyzje polityków              122
3.5.1. Związki państwa z opinią publiczną              122
3.5.2. Przyczyny nieufności do rządu                123
3.5.3. Badania wpływu opinii publicznej na decyzje rządu           124
3.5.4. Kto powinien być decydentem w sprawach energetyki?          127
3.5.5. Paternalizm w energetyce                  128
3.5.6. Partycypacja społeczna w polityce energetycznej           129
3.5.7. Badania wpływu opinii publicznej na decyzje energetyczne        132
3.6. Społeczne aspekty zmiany kultury energetycznej             133
3.6.1. Ogólny stosunek społeczeństwa do sektora energetycznego        133
3.6.2. Ogólny stosunek sektora energetycznego do społeczeństwa        134
3.6.3. Czynniki zmiany kultury energetycznej              135
3.6.4. Metody kształtowania zachowań użytkowników energii         136
3.6.5. Edukacja energetyczna społeczeństwa              141
3.6.6. Metody pozyskiwania akceptacji społecznej dla nowej kultury energetycznej    146
3.6.7. Wpływ stylu życia na kulturę energetyczną             148
3.6.8. Efekt „odbicia się”                    155
3.6.9. Badania zachowań odbiorców energii              156
3.7. Literatura                        158

4. Stosunek społeczeństw do nowej kultury energetycznej           166
4.1. Wstęp                         166
4.2. Stosunek społeczeństw do wyzwań współczesnego świata           167
4.2.1. Stosunek społeczeństw do zagrożeń cywilizacyjnych          167
4.2.2. Stosunek społeczeństw do efektu cieplarnianego           170
4.2.3. Percepcja szkodliwego wpływu energetyki na środowisko         172
4.3. Znajomość energetyki przez społeczeństwa               174
4.4. Stosunek społeczeństw do paliw kopalnych               178
4.4.1. Stosunek społeczeństw do węgla                178
4.4.2. Stosunek społeczeństw do ropy naftowej              180
4.4.3. Stosunek społeczeństw do gazu ziemnego             181
4.5. Stosunek społeczeństw do energii jądrowej               181
4.6. Stosunek społeczeństw do energii odnawialnej              188
4.6.1. Poparcie dla źródeł odnawialnych               189
4.6.2. Chęć pokrywania wysokich kosztów produkcji            193
4.6.3. Stosunek do energii wiatrowej                196
4.6.4. Stosunek do biomasy i biopaliw                200
4.6.5. Stosunek do innych źródeł odnawialnych             201
4.7. Stosunek społeczeństw do nowych technik energetycznych          204
4.8. Stosunek społeczeństw do oszczędzania energii             207
4.9. Stosunek społeczeństw do liberalizacji rynków energii           214
4.10. Literatura                        217

5. Protesty społeczne przeciw inwestycjom energetycznym           221
5.1. Wstęp                         221
5.2. Syndrom NIMBY                      221
5.2.1. Definicja zjawiska                    221
5.2.2. Rozmiary i skutki zjawiska                 222
5.2.3. Rozwój badań nad konfliktami lokalizacyjnymi            224
5.3. Przyczyny protestów społecznych                 224
5.3.1. Przyczyny polityczne                   225
5.3.2. Przyczyny socjologiczne                  226
5.3.3. Przyczyny ekonomiczne                  227
5.3.4. Przyczyny etyczne                    228
5.4. Rodzaje protestów społecznych                  229
5.5. Sposoby rozwiązywania konfliktów lokalizacyjnych            231
5.5.1. Metody autorytarne                   231
5.5.2. Metody ekonomiczne                   234
5.5.3. Metody partycypacyjne                  238
5.5.4. Analiza porównawcza metod                 242
5.6. NIMBY a energetyka jądrowa                  242
5.7. NIMBY a energetyka wiatrowa                  247
5.8. Literatura                        252
Zakończenie                         254
Wykaz rycin                         258
Wykaz tabel                         259